ميرزاى قمى نيز در غنائم گويد كه مكرّرا در زمان ما اتفاق افتاد كه مردم 28 روز روزه ، وروز 29 را عيد گرفتند « 1 » . چند سال پيش در إيران نيز مردم 28 روز روزه گرفتند . 2 . كلينى در كافى وشيخ در تهذيب از امام صادق عليه السلام نقل كرده‌اند كه آن حضرت فرمود : در زمان أبى العبّاس منصور عباسى روزى در حيره بر أو وارد شدم . آن روز يوم الشكّ بود ومردم در شك بودند وقسم به خدا من مىدانستم كه آن روز از ماه رمضان است . منصور گفت : يا أبا عبد الله ، امروز روزه‌اى ؟ گفتم : « ذاك إلى الإمام إن صمت صمنا ، وإن أفطرت أفطرنا ؛ اين مربوط به امام است اگر تو روزه بگيرى ما هم روزه مىگيريم ، واگر تو نگيرى ما هم نمىگيريم » . منصور به غلامش گفت : « سفره را بياور » ومن با منصور غذا خوردم وقسم به خدا مىدانستم كه آن روز از ماه رمضان است . راوي به امام صادق عليه السلام با شگفتى عرض كرد : روزى از ماه رمضان را روزه نگرفتى وافطار كردى ؟ حضرت فرمود : . . . آرى قسم به خدا ، افطار يك روز وگرفتن قضاى آن روزه برايم آسان‌تر از اين است كه گردنم را بزنند وخداى متعال عبادت نشود : « وكان إفطاري يوما وقضاؤه أيسر عليّ من أن يضرب عنقي ولا يعبد الله » « 2 » . 3 . شيخ صدوق در فقيه روايت كرده است از عيسى بن منصور كه وى گفت : در يوم الشكّ خدمت حضرت صادق عليه السلام بودم . امام به غلامش فرمود : « غلام ، برو ببين سلطان روزه گرفته است يا نه ؟ غلام رفت وبرگشت وگفت : سلطان روزه نگرفته است . امام غذا طلب كرد وبا هم تناول كرديم « 3 » . 4 . ابن سعد در طبقات آورده است : هنگامى كه سعيد بن عاص از جانب عثمان والى كوفه بود ، روزى در پايان ماه رمضان به مردم گفت : كدام يك از شما هلال را ديده‌ايد ؟ مردم گفتند : ما نديديم ؛ ولى هاشم بن عتبة بن أبي وقّاص گفت : من هلال را ديده‌ام . سعيد بن عاص به وى گفت : با يك چشم بينا ، تنها تو از بين مردم ماه را ديدى ! هاشم به سعيد گفت : مرا براي چشمم سرزنش

--> ( 1 ) . ر ك : رؤيت هلال ، ج 3 ، ص 2038 . ( 2 ) . الكافي ، ج 4 ، ص 82 - 83 ؛ تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 317 ، ح 965 ؛ الوافي ، ج 11 ، ص 157 - 158 ، ح 10598 - 10600 ؛ وسائل الشيعة ، ج 10 ، ص 131 - 133 ، ح 13034 - 13036 . ( 3 ) . الفقيه ، ج 2 ، ص 127 ، ح 1926 ؛ وسائل الشيعة ، ج 10 ، ص 131 ، ح 13031 .